مقدمه

آموزش کارمندان در هر سازمانی از جمله مولفه‎های اصلی به منظور افزایش اثربخشی و کیفیت خدمات سازمان به حساب می‎آید و توجه به این امر مهم منجر به افزایش کارمندانی توانمند و متخصص خواهد شد. رشد فناوری منجر به ارایه خدمات گوناگون در حوزه‎های مختلف شده است. یکی از مهم‎ترین آن آموزش‎الکترونیکی و به کارگیری فناوری در خدمت آموزش و یادگیری است. آموزش الکترونیکی با بهره گیری از انواع رسانه‎ها بویژه در بستر برخط، امکانات فراوانی را چه برای فراگیران و موسسات و سازمان‎های ارایه دهنده آموزش فراهم کرده است.

آموزش الکترونیکی (E-Learning) چیست؟

آموزش الکترونیکی نوعی آموزش از راه دور است که با بهره گيري ازسيستمهاي الكترونيكي مانند كامپيوتر، اينترنت، ديسكهاي چندرسانهاي، نشريه هاي الكترونيكي و خبرنامه هاي مجازي و نظاير اينها با هدف كاستن ازرفت وآمدها و صرفه جويي در وقت و هزينه و درضمن يادگيري بهترو آسانترصورت مي‎گيرد.

 مزایای آموزش الکترونیکی عبارتند از:

-        دسترسی به محتوا در هر زمان و مکان

-        کاهش هزینه‎های آموزش

-        دستیابی آسان‎تر و ایجاد پایگاه‎های دانشی و محتوا و...

-        امکان تکرار دوره ها

-        کاهش استرس های ناشی از حضور در کلاس و آزمون و ..

-        عدم ترک محل خدمت توسط فراگیر

-        تنوع بیشتر در آموزش( از طرق مواد آموزشی مختلف از جمله پی دی اف، پاورپوینت، عکس، ویدیو، پویانمایی و... ارایه شود و از طریق بسترهای گوناگون مانند چند رسانه‎ای (سی دی)، سیستم مدیریت یادگیری و یا موبایل ارایه شوند.)

انواع آموزش های الکترونیکی

·        آموزش الکترونیکی همزمان (Synchronous E-Learning)

این نوع شیوه از آموزش مستلزم شرکت یاددهنده و یادگیرنده در یک زمان اما در مکانهای مختلف است. فراگيران با ورود به کلاس مجازی ، قادر به برقراری ارتباط مستقيم با مربی و ساير فراگيران موجود در کلاس خواهند بود. در اين نوع آموزش مجازی، تمام ويژگی های يک کلاس درس بصورت مجازی شبيه سازی و در اختيار مربی و فراگيران قرار می­گيرد. مثلاً می توان بصورت مجازی دست خود را برای سوال کردن بالا برده و يا حتی از يک تخته سياه مجازی استفاده و محتويات نوشته شده بر روی آن را مشاهده نمود.

 

در این شیوه از آموزش برخط مشارکت بین یادگیرنده و یاددهنده به طور همزمان و در یک زمان واقعی صورت نمی گیرد. در برخی موارد این نوع آموزش ، بصورت کاملا" خود آموز بوده و از لينک های خاصی برای مراجعه به منابع متفاوت استفاده می­گردد و از مربيان آموزشی که بصورت زنده فعاليت های آموزشی فراگيران را مديريت می­نمايند، استفاده نمی­گردد. چارچوب و ساختار ارائه موضوع و محتوا اغلب بصورت خودآموز و با هدايت لينک‎های تعريف شده است. البته ممكن است طراحي طوری انجام گيــــرد كه فراگير طبق برنامه زماني مشخصي وارد و يا از آن خارج گردد.

عوامل زیرساختی لازم برای راه اندازی دوره های آموزش الکترونیکی

هر مجموعه و موسسه‎ای به منظور راه اندازی دوره‎های آموزش الکترونیکی نیاز به مجهز شدن به یکسری عوامل زیرساختی دارد. این زیرساخت‎ها نه تنها شامل زیر ساخت‎های فنی و تجهیزات می‎شوند بلکه شامل زیرساخت‎های نرم، منابع انسانی، مدیریت، قوانین و تنظیمات، استانداردها، منابع مالی، امنیت، فرهنگ، محتوا و سیاست نیزمی‎شوند. علاوه براین نظارت و پشتیبانی از دیگر مولفه‎های مهم به منظور هماهنگی بین زیرساخت های سخت و نرم محسوب می‎شوند. در جدول (1) مولفه ها و عوامل زیرساختی لازم به منظور راه اندازی آموزش الکترونیکی شرح داده شده است.

جدول 1 : مولفه ها و عوامل لازم به منظور راه اندازی آموزش الکترونیکی

مولفه ها

عوامل

آمادگی تنظیمات و قوانین

سیستم محافظت از حقوق مالکیت معنوی برای محتوای الکترونیکی

میزان اعتبار دوره های آموزش الکترونیکی

آمادگی مدیریت

تعهد مدیران برای ایجاد سیستم های اموزش الکترونیکی

آشنایی مدیران با مفاهیم، سیستم های آموزشی و نشر الکترونیک

وجود سیستم های ارزشیابی از اساتید در محیط های الکترونیک

وجود سیستم نظارت و سنجش از دوره ها(محتوای آموزشی، کیفیت ارایه محتوا)

آمادگی شبکه ارتباطات

پهنای باند اینترنت موسسه ارایه دهنده

نوع دسترسی فراگیران (Dial up, ADSL و...)

آمادگی فرهنگی

نوع نگرش و میزان علاقه مدیران موسسه به آموزش الکترونیکی

سطح پذیرش اساتید، فراگیران (به عنوان مثال درک اهمیت و مزایای آموزش   الکترونیکی)

علاقه فراگیران به استفاده از ابزارهای یادگیری مدرن

آمادگی محتوا

وجود محتوای الکترونیکی مناسب در فرمت های گوناگون همچون متن، تصویر و...)

ابزارهای تالیف گوناگون به منظور تولید محتوا

آمادگی پشتیبانی

وجود بخش پشتیبانی برای تولید محتوای الکترونیکی(دستیاران تدریس، تولید   کنندگان محتوا)

پشتیبانی فنی (بخش پشتیبانی فنی شبکه و کامپیوتر)

بخش پشتیبانی فنی فراگیران ( حل مسایل فنی)

آمادگی سنجش

وجود سیستم های خاص برای ارزشیابی آموزش الکترونیکی( به صورت حضوری یا از   راه دور)

 

آمادگی منابع انسانی

 

دستیابی اساتید به مهارت‎های فناوری اطلاعات

دستیابی فراگیران به مهارت‎های پایه   فناوری اطلاعات( همچون موتورهای جستجو، نصب نرم ا فزار و...)

استفاده از اینترنت توسط فراگیر برای ارتباط برقرار کردن با استاد

آموزش منابع انسانی ویژه برگزاری دوره های آموزش الکترونیکی

آمادگی سیاست آموزشی

برنامه ریزی برای تدریس مفاهیم آموزش الکترونیکی

برنامه ای جامع برای ایجاد فناوری های اطلاعاتی در سطح موسسه

آمادگی استانداردها

وجود استانداردهای تولید محتوای الکترونیکی

وجود استانداردهایی برای ارایه دوره های الکترونیکی

امادگی مالی

میزان حقوق اساتید برای دوره های الکترونیکی

تقسیم بودجه برای نرم افزار، سخت افزار و تجهیزات شبکه در سطح موسسه

آمادگی امنیت

وجود مکانیزم تشخیص هویت

وجود مکانیزم کنترل برای سطوح دسترسی

امادگی تجهیزات

سهولت دسترسی به نرم افزار مورد نیاز

تعداد رایانه های فعال در دوره های الکترونیکی

 

 فرایند طراحی، تولید و ارائه آموزش الکترونیکی

تولید کننده، میزبان و فراگیر بازیگران اصلی به منظور طراحی، تولید و ارایه آموزش به شیوه الکترونیکی،به شمار می آیند.

    

فراگیر

       

                              

 فراگیران

هدف فرایند طراحی و تولید محتوای الکترونیکی، رسیدن یادگیری یادگیرنده است، بنابراین شروع منطقی این فرایند می‌بایست از یادگیرندگان، ویژگیهای آنها، امکانات و تجهیزات آنها شروع شود و سپس در جهت عکس از تولید کننده‌ها ادامه یابد.

یادگیرندگان به چه ابزارها وفناوری‎هایی نیاز دارند؟

سخت افزار

از لحاظ سخت افزاری میبایست به یک رایانه دسترسی داشته باشند که البته قابلیت‌های دقیق این رایانه تعیین کننده محتوای مورد مشاهده آن خواهد بود. گروه تولیدکننده با آگاهی از این قابلیت‌ها می­توانند محصولاتی را طراحی کنند که با رایانه های یادگیرندگان هماهنگی داشته باشد یا میزان ارتقا مورد نیاز را برای آنها به حداقل برساند. به طور مثال:

-    پردازشگررایانه فرد: با توجه به استفاده فراوان از صدا ، انیمیشن و به ویژه تصاویر ویديویی فرگیر استفاده نیاز به رایانه ای با پردازشگر خیلی سریع و جدید دارد.

-        میزان حافظه: مطمئناً امکان دارد محتوای الکترونیکی فضای زیادی را بخواهد.

-    صفحه نمایش : صفحه نمایش تعیین کننده مقدار اطلاعاتی است که یادگیرنده می‌تواند به یکباره روی صفحه مشاهده کند. بنابراین برنامه تولید شده باید گونه‌ای باشد که متناسب با اندازة صفحه نمایش یادگیرنده باشد.

ارتباط شبکه

برای دسترسی از راه دور به اطلاعات در شبکه ، یادگیرنده باید به شبکه متصل باشد. اما نوع اتصال می‌تواند مهم باشد. این اتصال ممکن است از طریق یک شبکه محلی، خط تلفن ، یا اتصال بی سیم باشد. که هر یک از آنها ویژگیهای خاص خود را از لحاظ سرعت اتصال و هزینه اتصال دارند که باید در نظر گرفته شود.

نرم افزار

سخت افزارهای یادگیرنده مهم هستند اما نرم افزارهایي که روی سخت افزارها اجرا می­شوند نیز از اهمیت خاصی برخوردارند.

1-    سیستم عامل کاربر: سیستم عامل تعیین کننده این است که چه نرم افزارهای کاربردی می‌توانند روی رایانه اجرا شوند، بنابراین آگاهی از نوع سیستم عامل برای طراحان حایز اهمیت زیادی است. تمام ابزارها برای همه سیستم های عامل قابل دسترسی نیستند.

2-    مرور گر وب : که صفحات وب را به نمایش می­گذارد .

3-    مدیا player: که انواع رسانه ها را به نمایش می گذارند (هورتون؛ ترجمه­ی مهدی پور عطایی).

 

  • تولید کننندگان: این افراد اغلب شامل طراحان آموزشی و متخصصان حوزه تولید محتوای الکترونیکی، گرافیست ها و ...می‎باشند که به منظور تهیه و تولید محتوای الکترونیکی فعالیت می‎کنند.

سناریو نویسی(storyboard):

همانطور که به منظور ساخت یک خانه میبایست یک طرح و یا نقشه ترسیم شود تا آنچه صاحب خانه مدنظر دارد، برآورده شود. تولید کنندگان دوره های الکترونیکی میبایست قبل از تولید دوره یک برنامه اولیه به منظور شرح عناصر دوره مورد نظر تهیه کنند که به این برنامه سناریو و یا استوری بورد گفته می‎شود.سناریو کلیه عناصر موجود در دوره مانند متن، صدا، تصویر، جهت یابی و... را به همراه جزئیات هر یک چه به صورت تصویری و یا متنی قبل از ایجاد دوره شرح می‎دهد. اهمیت سناریو به این دلیل است که به تولید کنندگان این امکان را می‎دهد تا قبل از آنکه دست به تولید دوره بزنند آنچه را که مورد نیاز خود و مخاطبانشان است را پیش بینی و ترسیم کنند و بر اساس آن کلیه منابع متنی، تصویری، ویدیویی و صوتی خود را آماده و تهیه کنند. علاوه براین این امکان را می دهد تا کلیه افراد درگیر در دوره مانند متخصص موضوعی، تولید کنندگان، طراحان آموزشی نسبت به دوره نظرات خود را مطرح کنند.

 

استفاده از ابزارهای تالیف:

تولید کنندگان به منظور تولید محتوای الکترونیکی بویژه در دوره های همزمان اغلب از ابزارهای تالیف استفاده می‎کنند.ابزار تالیف يك بسته نرم افزاري است كه مولفين را پشتيباني مي­كند بطوري كه بتوانند به صورت مؤثر دوره­ هاي چند رسانه­ اي توليد کنند.

معيارهاي انتخاب ابزارهاي تاليف:

معيارهاي متعددي در انتخاب ابزار تاليف مناسب موثرند که پيش از همه بايد به علت،چگونگي، شرايطي که ياددهي - يادگيري در آن روي مي­دهد، تعيين نيازمندي‎ها،امکانات و اولويت هاي سازمان،انتظارات مديران از نظام آموزش مجازي، در تصميم گيري و انتخاب بهينه از ميان گستره وسيع ابزارهاي تاليف موجود اشاره کرد. امااهم اصول مورد توافق در اين خصوص عبارتند از:

  1. سهولت استفاده در مقابل خلاقيت نامحدود:

با توجه به خصوصيات مرتبط با ابزارهای تاليف بررسي شده، بهتر است که در انتخاب ابزار تاليف، تعادل بهينه­ اي ميان سهولت کاربرد و امکانات ابزار در ايجاد خلاقيت برقرار شود.

  1. قابليت تعامل با ساير نرم افزارهاو سیستم های آموزش الکترونیکی:

هر سيستم نرم افزاري مي­تواند از طريق سازگاري با استانداردهاي ساير نرم افزار هاي آن حوزه ارتباط داشته باشد و بالطبع فناوري آموزش مجازي نيز از اين قاعده مستثنا نيستند. در طيف مباحث مربوط با آموزش مجازي چندين مجموعه استاندارد فناوري آموزشي وجود دارد که معتبرترين آنها در اين زمينه عبارتند ازIMS, ADL, IEEE, AICC, ARIADNE, DCMI, OKI, AICC, SCORM. لذا سازگاري با نظام مديريت يادگيري[1] از جمله ويژگي هايي است که بايد در انتخاب ابزار تاليف مد نظر قرار گيرد.

 

  1. قابليت ارزيابي:

شايد يکي از مهم ترين بخشهاي يک ابزار تاليف براي مدرسان، امکانات ارزيابي آن باشد که مي­تواند انواع گوناگوني همانند چند دگزينه اي، تشريحي، جاي خالي،صحيح / غلط و نظاير آن را پوشش دهد.

  1. مسيرهاي آموزشي چندگانه:

هر دوره آموزش مجازي را مي توان به صورت يک مسير خطي در نظر گرفت که بايد توسط همه فراگيران پيموده شود. به منظور تطابق با نيازهاي متفاوت فراگيران اين مسير مي­تواند داراي انشعاباتي گشته و برنامه به صورت شاخه اي ارايه گردد. در اين خصوص، برخي از معيارهاي تاليف امکان توليد متغيرهاي تعيين انشعاب را دارند که مي­توانند براساس معيارهايي نظير اهداف آموزشي، ترجيحات کاربر، شيوه درس خواندن و نظاير آن توليد شوند. بدين ترتيب، با اعمال اينگونه متغييرها هر فراگير مسير مخصوص به خود را طي خواهد کرد.چنين دوره هايي علي رغم پيچيده تر بودن فرايند طراحي، مسلماً به بهره وري افزون تر نظام هاي آموزش مجازي منجر خواهد شد.

  1. پشتیبانی از فایلها و رسانه های مورد نظر:

بيشتر ابزارهاي تاليف قالب فايل‎هاي رايج نظير GIF , WAV, JPG و مانند آن را پشتيباني مي­کنند. در انتخاب اين ويژگي از ابزار تاليف توجه به عواملي نظير امکانات سخت و نرم افزاري کاربر، پهناي باند و مانند آن امري اجتناب ناپذير است.

  1. قابليت توسعه:

به منظور تطابق با اهداف خاص و پيشرفتهاي فني و محتوايي لازم است، تغييراتي به طور مداوم در نرم افزارهاي تاليف محتوا اعمال گردد. از اين ويژگي ها با عنوان قابليت توسعه نام برده مي­شود. بدين منظور لزوم استفاده از يک ابزار متن باز[2] و برخورداري از برنامه نويسان ماهر و زبده در تيم طراحي ضروري به نظر مي رسد.

  1. هزینه:

بازه قیمت ابزارهای تالیف، از چند صد دلار تا چند دهه هزار دلار را پوشش می­دهد. در این میان انتخاب ابزاری کارا و موثر و درعین حال متناسب با بودجه در نظر گرفته شده برای آن، قطعاً از اهمیت فراوانی برای مدیران و صاحبان صنایع آموزشی برخوردار خواهد بود(سیادتی و تقی یاره،1386).

انواع ابزارهای تالیف:

در ادامه به انواعی از ابزارهای تالیف اشاره شده است:

  • مالتی مدیا بیلدر(Multimedia builder)

نرم افزارمالتی مدیا بیلدر (MMB) جهت ساخت پرژه‎های چند رسانه ای و Auto Runهای حرفه ای استفاده می‎شود و در نوع خود یک نرم افزار بسیار قدرتمند است. این نرم افزار دارای یک رابط گرافیکی است که توسط آن به راحتی می توان بر روی پروژه تسلط داشت. در این نرم افزار می توان به راحتی بر روی گرافیک و شکل ظاهری پروژه تسلط داشت. این نرم افزار دارای محدودیت هایی نیز می باشد که به علت پشتیبانی از پلاگین ها تا حد چشمگیری این محدودیت ها برطرف شده اند.

 

  • آتو پلی(Auto play Media Studio)

نرم افزار آتو پلی یکی ازنرم‌افزارهایی است که درفرآیند تولید محتوای الکترونیکی می‌توان به‌ عنوان نرم افزارمادرازآن استفاده کرد. این نرم‌افزاردرآخرین نسخه خود تقریبا توانسته به تمام خواسته‌های یک تولیدکننده محتوای الکترونیکی پاسخ داده وآنها رابه بهترین شکل رفع کند.

به کمک این نرم‌افزارکم حجم 50 مگابایتی و با داشتن نزدیک به 15 نوع نمونه پروژه‌های آماده در زمینه‌های گوناگون، براحتی می‌توان درعرض چند ساعت پروژه‌ای کاملا حرفه‌ای بدون نیاز به دانش برنامه ‌نویسی ایجاد کرد که البته درصورت آشنایی با زبان‌های برنامه‌نویسی می‌توان از قابلیت برنامه ‌نویسی بسیار کامل داخلی آن نیزهمراه با ابزارهای گرافیک و کاربردی آن بهره برد.

محیط این نرم‌افزارکاملا گرافیکی و ساده بوده و با درگ کردن عناصردلخواه اعماز تصاویر، متن، موسیقی، ویدئو، فایل فلش،PDF و ... و با تعریف روابط بین این عناصر، به کمک بیش از 865 اکشن آماده برنامه به اشیای بی‌حس محیط برنامه روح بخشید. این برنامه دارای راهنمای کامل و جامعی است که بدون هیچگونه دانش اولیه وبا اندک تسلط به زبا ن می‌توان ازآن بهره برده و به هدف خود در جهت طراحی پروژه دلخواه رسید. به کمک دستیار برنامه ‌نویس این برنامه می‌توان به سخت‌ترین دستورهای کاربردی که برای اجرای آنها شاید نیازمند چند صفحه کد نویسی باشد، براحتی دست یافت. همچنین باپشتیبانی این برنامه از پایگاه داده‌هایMySQL, SQLite3, ODBC, OracleوPostgreSQLمی‌توان بانک‌های اطلاعاتی دلخواه خود را به آن متصل واستفاده کرد.

برای استفاده ازاین نرم افزاردرتولید محتوای الکترونیکی کافی است ابتدا مطالب و محتویات مورد نظراعمازمتن ، تصویر، فیلم، موسیقی و سایر محتویات را آماده کرده و باتعریف تعداد صفحات دلخواه دربرنامه، محتویات را در صفحات مورد نظرقراردهید و با تعریف دکمه‌های ارتباطی بین صفحات، روابط صفحات را ایجاد، سپس با ایجاد خروجیexe فایل نهایی را جهت استفاده و اجرا آماده کنید.

  • استوری لاین(story line)

با استفاده از این نرم افزار می‎توان دوره های آموزش الکترونیکی ایجاد کرد.این نرم افزاربرنامه ای مفید و تقریبا ساده است و در عین حال ویژگی‎های قدرتمندی را برای متخصصین این زمینه فراهم می‎کند. برای ساخت اسلاید شو از دوره های آموزش الکترونیکی تعاملی توسط این نرمافزار ، میتوان از قالبهای آماده موجود دربرنامه استفاده کرد و در صورت لزوم به سفارشی سازی و تغییر تنظیمات و ویژگیهای قالب انتخابی بپردازید. علاوه بر این میتوان برای جذابتر نمودن آموزش، از کاراکترهای کارتونی طراحی شده و موجود در نرمافزار استفاده کنید. یکی ازامکانات مفیدی که Articulate Storyline دراختیارکاربران خود قرارمیدهد، توانایی طراحی نمونه سوال و ایجاد کوییزدراسلاید شوها میباشد.

  • کم تازیا(camtasia)

نرم افزاري جهت فيلمبرداري ازصفحه نمايش با کيفیت مناسب، از جمله توانايي هاي اين نرمافزار دردسترس بودن تنظيمات دلخواه و همچنين کادر بندي دقيق است، مي‎توان کادر را در سايز دلخواه و در قسمتي دلخواه از صفحه نمايش جاي داد يا اينکه به صورت تمام صفحه فيلمبرداري کرد، براي فيلمبرداري درحالت تمام صفحه به عنوان مثال اگرصفحه نمايشگر شما 1920-1080 باشد، فيلم ضبط شده نيزباهمين اندازه و البته با حجمي قابل توجه خواهد بود. در نهایت می‎توان ویدیوی مورد نظر را از طریق این نرم افزار ویرایش و به صورت فرمت های انتخابی مانندFlash،Qiuick Time،MP3 ، MP4،WMV،MOV،AVI وGIFخروجی گرفت. می‌توان درهنگام طراحی به ویدیو و تصویر پروژه مورد نظر متن یا افکتا ضافه کرد.

  • ادوب کپتیویت(Adobe Captivate)

در حقیقت یک نرم افزار فیلمبرداری از صفحه نمایشگرکاربران است اما با قابلیتهایی بسیاربیشترازیک دوربین فیلمبرداری. زیرا کاربری که از محیط کار خود فیلم می‎گیرد می‎تواند درهنگام فیلم گرفتن کیفیتی فوقالعاده بالا را اعمال کند تا بیننده با کیفیتی شبیهبه فیلمهایDVD بتواند تصاویرموردنظر را مشاهده نماید. نرم افزار به کاربراین امکان را می‎دهد تا توضیحات خود را به صورت صدا و از طریق میکروفون هم به فیلم اضافه نماید. این موارد تنها به قسمت ضبط خلاصه میشد، زمانیکه فیلمی گرفته شد میتوان آنرا به راحتی مورد ویرایش قرار داد. صداها را اضافه یا کم کرد،کیفیت وحجم آنرا تغییرداد، وهرکاری که به فکر یک فرد خطور میکند می‎توان در این نرم افزار پیاده کرد.

درمورد خروجی ها هم به صورت های مختلف میتوان خروجی رامشاهده کرد. ازهمه آسانتر، سریعتراستفاده ازفرمتSWFاست. به سادگی میتوان فیلمها رابه صورتSWF به خروجی برد وبه صورت صفحه ای ازوبو با منوهایی بسیار زیبا مشاهده نمود. کیفیت خروجی قابل تنظیم نیزمیباشد و بسته به نیاز میتوان کیفیت را تعیین نمود. یکی از مهمترین خصوصیات این ابزاراین است که سرعت بارگذاری وذخیره سازی فایلها بسیار بالاست. درنرم افزارهای مشابه زمانی که کاربرفیلمی از محیط کارخودمی گیرد به صورت یک فایل ذخیره میشود و به طبع سیستمی بسیاربالا راطلب کرده و موقع ذخیره سازی همزمان ینسبتابالاراصرفمیکند. اما این نرم افزار فیلمها را به صورت فریمهای متعدد تکه تکه می کند و درموقع ذخیره سازی هم بسیار سریع تر بار گذاری و لود خواهد شد . تعداد این فریمها را میتوان برحسب ثانیه در برنامه تعیین نمود.

استانداردScormچیست؟

Scormسر واژه کلماتSharable Content Object Reference Model به معنای مدل مرجع شی محتوایی قابل اشتراک است. شی محتوایی قابل اشتراک (Sco) واحدهای الکترونیکی و مجزای یادگیری هستند، که برای ایجاد یک دوره مطالعه ممکن است با همدیگر ترکیب شوند. مدل مرجع توصیفی از مشخصات فنی موجود است که ممکن است با یکدیگر برای رسیدن به هدف خاصی با یکدیگر استفاده شوند. در مورد Scorm، هدف توصیف کردن این است که محتوای یادگیری و سیستمی که به مدیریت این محتوا می پردازد، می تواند به طریقی استاندارد عمل نماید.

  

مزایای استفاده از SCORM

  • محتوای الکترونیکی را با یک بار تولید می‎توان بارها و بارها برای موقعیت ها و یادگیرندگان زیادی اجرا کرد و در وقت صرفه جویی کرد.
  • محتوای تولید شده این امکان را دارد تا در میان سایر سیستم های مدیریت یادگیری به اشتراک گذاشته شود.
  • هزینه نگهداری محتوا کاهش پیدا می‎کند.
  • از همان ابزارهایی که تیم ایجاد محتوا استفاده می‎کنند می‎توان برای محتوای اسکورم نیز استفاده کرد و نیازی به ابزارهای خاص نیست.
  • مکان‎های بیشتری برای اجرای محتوا وجود دارد و محتوا به مدت طولانی تری دوام خواهد داشت. این امر بازگشت سرمایه را تضمین خواهد کرد و به معنای تولید محتوای بهتر از طرف ناشر در آینده است.
  • محتوا را می توان از اکثر منابعی در دسترس با حداکثر مجوز استفاده، خریداری یا اخذ نمود، بدون اینکه خریدار وابسته به یک تولید کننده خاص محتوا یا ابزار خاص تالیف باشد.
  • می‎توان محتوا را از منابع مختلف اخذ کرد و بدون نگرانی از ناسازگاری‎های فنی آنها را ترکیب کرده و هماهنگ کرد.
  • استفاده از SCORMایجاد تعامل بین سیستم های موجود و آینده را آسان تر می‎کند، از سرمایه‎های زیر ساختی محافظت می‎نماید و هزینه ها را پائین می‎آورد .

ارائه کنندگان به چه ابزارها و فناوریهایی نیاز دارند؟

  • وب سرور
  • سیستم مدیریت یادگیری(Learning Management System)

·        وب سرور

رایانه ای است که نرم افزار روی آن اجرا می شود. وب سرور یک رایانه در اینترنت یا اینتراست است که مندرجات خودرا در خدمت مشتریان قرار داده و خدمات دیگری را برای سایر کامپیوترهای درخواست کننده انجام می­دهد. مؤلفین دوره‌ها مندرجات دوره خود را در سرور بارگذاری می­کنند و سرور این مندرجات را برای یادگیرندگانی که بخش‎های خاصی از آن را درخواست می­کنند، قابل دسترس ساخته و مرورگر وب نیز آنها را به نمایش می­گذارد.

·        سیستم مدیریت آموزشی(LMS)

این سیستم به یادگیرندگان امکان می­دهد دوره ها را یافته و ثبت نام کنند، دوره‌های برخط را شروع کنند، هوش و استعداد خود را کنترل کرده و میزان پیشرفت خود را در یک دوره اندازه گیری کنند. بالاخره این که به مدیران شبکه اجازه می­دهد تا برنامه های آموزشی را مدیریت کرده و آمار و گزارشات مربوطه را جمع آوری کنند.  

 

عوامل موثر در انتخاب یک سیستم مدیریت یادگیری

  • آیا سیستم مدیریت آموزشی مورد نظر ارتباطات آنلاین همزمان و غیرهمزمان را پشتیبانی می­کند؟
  • سیستم مورد نظر چه تعداد یادگیرنده را می­تواند پشتیبانی کند؟
  • چه پهنای باندی پشتیبانی می­شود؟ چه پایگاه داده هایی پشتیبانی می­شوند؟ چه نوع اطلاعاتی می‎توانند دریافت وفرستاده شوند؟
  • سیستم مورد نظر چه فرمت هایی را پشتیبانی می­کند؟
  • آیا امکان ارتقاء و به روز رسانی سیستم وجود دارد؟
  • آیا امکان ثبت نام در دوره ها و محتوای آموزشی بدون حضور کاربر و از طریق شبکه وجود دارد؟
  • آیا مدیران و کارشناسان توانایی دریافت گزارش های سفارشی را از سیستم دارند؟

معرفی برخی از سیستم های مدیریت یادگیری

انواع مختلفی از سیستم های مدیریت یادگیری با توانایی‎های مختلف وجود دارد از جمله :

Moodle , Angle ,Dot LRN , Educator, Blackboard and WebCT,Atuor,Dokeos, ILIAS, Efront, Claroline

درجدول (2) تعدادی از سیستم های مدیریت آموزشی با یکدیگر مقایسه شده اند.

  

ابزارهای سیستمهای مدیریت یادگیری

  • گروه های مباحثه
  • تبادل پرونده
  • تبادل پیوند
  • تابلواعلانات
  • ایمیل داخلی
  • وایت بورد
  • یادداشت های برخط
  • گفتگوی زنده
  • تقویم
  • جستجو
  • ویکی
  • پروفایل یادگیرنده
  • نظارت
  • پیگیری
  • سوالات متداول

 

[1]- Learning management System (LMS)

[2]- Open Source