بزرگداشت خواجه نصير طوسي و روز مهندس

 

 

براي مهندسين بن بستي وجود ندارد. آنان يا راهي خواهند يافت٬ يا راهي خواهند ساخت…»

 

ابوجعفر محمدبن محمد معروف به خواجه نصيرالدين در سال 597 ق در طوس به دنيا آمد. ابتدا علوم عقلي و نقلي و حكمت مشاء و سپس رياضيات، فقه، فلسفه، نجوم و ادبيات را آموخت و در علوم روز به استادي تمام رسيد.

 

وي چند سال پس از حمله سپاه چنگيزخان مغول، به قلعه اسماعيليه پناه برد و در آن‏جا نيز از تاليف و نگارش باز نايستاد. با غلبه سپاه مغول بر اسماعيليان، وي به خدمت هولاكوخان فرمانرواي وقت مغول پيوست و با استفاده از نفوذ خود، از كشتار مردم و دانشمندان و تخريب آثار فرهنگي و علمي و غارت شهرها و روستاها جلوگيري نمود. پس از فتح بغداد و سقوط عباسيان، خواجه نصير ماموريت يافت تا رصدخانه مراغه را ترتيب دهد. او جماعتي از رياضي‏دانان بزرگ را گردآورد و كار احداث رصدخانه را در سال 657 ق آغاز كرد. خواجه، با اين كار، عالمان بزرگ زمان را كه پراكنده بودند در يك مكان، جمع كرد و همچنين كتابخانه‏اي عظيم در محل رصدخانه مراغه احداث نمود. وي براي تهيه كتاب‏هاي مورد نظر، كتبي از بغداد، شام و شمال آفريقا و اطراف و اكناف ايران فراهم نمود و كتابخانه‏اي با بيش از 400 هزار جلد كتاب، ايجاد كرد. عمر خواجه از اين پس در خدمات علمي گذشت.

 

وي يكي از بزرگ‏ترين بنيانگذاران كلام شيعه بود و ضمن تاييد حكمت ابن‏سينا، به شرح مشكلات اشارات پرداخت. وي همچنين آثار متعددي را در علوم مختلف به نگارش درآورد كه اخلاق ناصري، تجريد العقايد، زيج ايلخاني، اوصاف الاشراف، اساسُ الاقتباس و تذكره نصيريه و بيش از 60 اثر ديگر در اصول دين، منطق، هندسه، هيئت، نجوم، عروض و شعر از آن جمله ‏اند. خواجه نصيرالدين در سال 672 در 75 سالگي درگذشت و در كاظمين به خاك سپرده شد.

پنجم اسفند ماه روز بزرگداشت شخصیتی نمونه، سیاستمدار، نویسنده‌ مبتکر، حکیم منجم، ریاضی‌دان و پدر مهندسی ایران، خواجه نصیرالدین طوسی را گرامی داشته و این روز را که مزین به نام مهندس می باشد، خدمت تمامی مهندسین، تبریک عرض می كنیم. تاریخ پرافتخار ایران به خود می بالد که مشحون ازدانشمندان و مهندسان فرهیخته‌ای است که پایه ‌گذار تمدن بزرگ اسلامی ایرانی برای این مرز و بوم بوده‌اند.  خواجه نصیرالدین طوسی شخصیتی نمونه و دانشمند در تاریخ علم و فرهنگ پربار ایران اسلامی به حساب می‌آید و به حق، به نکوداشت یاد این فرهیخته ارزشمند و به پاسداشت تلاش‌های مهندسان کشور، سالروز ولادت این مبتکر حکیم، پنجم اسفندماه تقویم کشور به نام روز مهندس مزین گشته است.احداث رصدخانه و کتابخانه بزرگ مراغه، اندازه‌گیری طول و عرض شهرها، جهت‌گیری و اندازه‌گیری شیب و فرازها و تعیین افق در جهات مختلف تنها گوشه‌ای از تلاش‌های خواجه نصیرالدین طوسی در عرصه خدمتگذاری به سرزمین ایران بوده است

 
 ‌